Çocuklara Ölüm Nasıl Açıklanmalıdır?

Çocuklara Ölüm Nasıl Açıklanmalıdır?

 

Ölüm yaşamın sonlanması çocuklar için anlaşılması zor bir kavramdır. Yakın bir aile ferdinin, arkadaşının veya evcil hayvanının ölmesi ile birlikte çocuklar ölümle tanışırlar ve sonra da ölümün getirdiği korkularla…

Çocuklar genellikler 5 yaşında ölümü sorgulamaya başlarlar çünkü tam da bu dönemde hayat ve varoluş hakkında farkındalıkları gelişmeye başlar. Küçük yaşta çocukların ölümü kavraması çok güç olsa da etkilenmemeleri mümkün değildir. Çocuk için ani bir ölümse, ölen kişiye veda edemediyse, kayıp çok yakınsa bu durum çocukta ki ölüm travmasının şiddetini arttırabilir. Çocuk sevdiği birinin aniden yok olması karşısında yaşadığı endişe ve korkuyu diğer insanlara yöneltebilir ve günün birinde başkalarının da kendisini beklemediği bir anda bırakıp gideceğini düşünebilir.

Ebeveyn olarak ölüm karşısında çocukla birlikte acıyı paylaşmak birlikte ağlayabilmek ve  yas tutabilmek çok değerlidir. Ölümle birlikte kafası karışan çocuğa doğru ve tutarlı yanıtlar vermek gerekmektedir. Çocuğa bilgi verirken çocuğun anlayabileceği bir dilde, yaşına uygun ve duygusal kapasitesine uyumlu yanıtlar vermek gerekmektedir. Kayıp sonrasında çocuğun günlük yaşam alışkanlıkları uyku, beslenme ve oyun gibi temel aktivitelerini çok iyi gözlemek gerekir. Çocuklar tam olarak neler yaşadıklarını duygularını dile dökemedikleri için anlatamayabilirler. Anne ve babalarına onları üzmemek için anlatmamayı tercih edebilirler. Bu yüzden çocuklar zaman zaman sessiz kalarak üzüntülerini gösterirler. Bazen de ifade edemedikleri duyguları bedenlerinin verdiği psikosomatik (karın ağrısı, mide bulantısı, baş ağrısı, kramplar) belirtilerde gözlemlenebilir.

Anne baba olarak yapılması gereken onların üzüntülerini paylaşmak ve yeni bir travmatik bir durumun ortaya çıkmasını engellemektir.

Çocuğa açıklama yaparken ve ölüm sonrasında şunlara dikkat edilmelidir;

 

  • Çocuğun yaş dönemine uygun ölçüde karışık olmayan ifadeler kullanılarak ölüm ve ölen kişiyle ilgili açıklamalar yapılmak
  • Ölüm haberini ebeveynlerinden ya da güvendiği yakınlık hissetiği birinden duyması
  • Ölüm karşısında abartılı üzüntü göstermekten kaçınmak
  • Çok yoğun ve çocuğun kafasını daha çok karıştıracak dini açıklamalardan kaçınmak. “ Allah onu daha çok sevdiği için yanına aldı.” , “Gökyüzüne yükseldi.”, “O bizi hep görüyor.”, “Çok güzel bir uykuda.”, v.b gibi açıklamalardan kaçınılmalıdır.

5 yaşındaki bir çocuğa ölen kişiyle ilgili gökyüzüne yükseldiği söylendiğinde soğuk havalarda ölen kişinin üşüyeceğine dair yoğun korkular ve kaygılar yaşayabilir.

  • Çocuk yaşanan ölüm sonrası kendi ölümüne dair veya yakınlarının ölümüne dair sorular sorduğunda çok genç ve sağlıklı olduğunu söylemek yerine duygusunu anlamaya çalışmak ve yansıtmak “ Ölüm seni korkutuyor” , “Bu ölüm sana kendi ölümünü düşündürdü” gibi ifadeler kullanılabilir.
  • Ölen kişiye mektup yazmak veya resim çizerek veda etmek
  • Çocuk evcil hayvanını kaybettiyse vedalaşabilmesi için zaman vermek ve küçük bir cenaze töreni düzenlemek
  • Çocuk 8-9 yaşlarındaysa ölen kişiyi mezarlıkta ziyaret etmek
  • Ölen kişiye ait anıları canlı tutmak için çocukla birlikte aile albümlerine bakıp ölen kişiyi hatırlamak
  • Ölüme anlam bulmak ve açıklamak yerine ölümün çaresizliği hakkında konuşmak.
  • Yas sürecinin hayatımıza devam etmek için gerekli bir süreç olduğu unutulmamak eğer acı çekmekten kaçınırsak güzel hatıraları yaşatamayız.
  • Fiziksel temas acıyı hafifletir. Bazen bir kucaklaşma binlerce kelimeye bedeldir.
  • Ölüm ve yas sürecinde ebeveynlerin ruh sağlıklarına dikkat etmeleri ve psikolojik yardım almaları

 

Ölümün konuşulmaktan kaçınılan bir tabu olmak yerine her çocuğun duygusal ve bilişsel gelişimine uygun açıklamalar yapıldığı sürece anlayabileceği bir kavram olduğu unutulmamalıdır. Yas sürecinin  uzun sürmesi ve çocuğun günlük hayatında bozulmalar olması halinde uzman çocuk psikoloğundan yardım alınması önerilmektedir.

div#stuning-header .dfd-stuning-header-bg-container {background-size: initial;background-position: top center;background-attachment: initial;background-repeat: initial;}#stuning-header div.page-title-inner {min-height: 650px;}